Patella alta is een aangeboren afwijking die dikwijls samengaat met andere risicofactoren voor knieschijf instabiliteit, zoals een ondiepe knieschijf groeve of X-benen. De aandoening wordt doorgaans ontdekt bij jongeren of jonge volwassenen die een eerste knieschijfluxatie doormaken.

Patella baja treedt zelden van nature op. De meest voorkomende oorzaak is een verkorting of littekenvorming van de kniepees na een operatie aan de knie, na een langdurige immobilisatie of na een ernstige knieblessure.

Factoren die het risico op patella alta verhogen:

• Aangeboren aanleg met een te lange kniepees
• Gelijktijdige onderliggende factoren zoals een ondiepe knieschijf groeve
• Jonge leeftijd, vrouwelijk geslacht
• Herhaalde knieschijfluxaties als eerste aanwijzing

Factoren die leiden tot patella baja:

• Kniepees die inkort na een operatie aan de knie
• Langdurige immobilisatie met littekenvorming
• Ernstig knieletsel met beschadiging van de kniepees

Patella alta

Bij patella alta zijn de klachten dikwijls verbonden met knieschijf instabiliteit: de knieschijf schiet gemakkelijk uit haar groeve, met acute pijn en zwelling als gevolg. Buiten luxaties kunnen patiënten ook een vage pijn achter of rondom de knieschijf ervaren bij inspanning.

Klachten die optreden:

• Herhaalde luxaties of subluxaties van de knieschijf
• Pijn achter of rondom de knieschijf bij traplopen en hurken
• Een gevoel van onzekerheid in de knie bij draaibewegingen

Patella baja

Bij patella baja staat de stijfheid van de knie centraal: patiënten kunnen de knie moeilijk volledig buigen en ervaren pijn bij het buigen en hurken, symptomen die kunnen samengaan met arthrofibrose.

Klachten die optreden:

• Beperkte buigmogelijkheid van de knie
• Pijn bij het buigen, traplopen en opstaan uit een stoel
• Stijfheid die geleidelijk erger wordt na immobilisatie of operatie

1. Anamnese (vraaggesprek)

De orthopedisch chirurg vraagt naar de voorgeschiedenis van knieschijfluxaties, klachten bij het buigen en strekken, en mogelijke eerdere knieoperaties of immobilisaties. Een jongere met herhaalde luxaties en een hoog gevoel van de knieschijf wijst op patella alta; stijfheid na een ingreep wijst op patella baja.

2. Klinisch onderzoek

Bij het lichamelijk onderzoek beoordeelt de arts de hoogte van de knieschijf in de knie, de beweeglijkheid en de stabiliteit. Bij patella alta is de knieschijf gemakkelijk naar buiten te verschuiven bij een gestrekt been. Bij patella baja is het buigen duidelijk beperkt en pijnlijk.

3. Technische onderzoeken

Een röntgenfoto van de knie in zijaanzicht is het standaardonderzoek om de hoogte van de knieschijf te beoordelen. De verhouding tussen de lengte van de kniepees en de lengte van de knieschijf geeft aan of de knieschijf te hoog of te laag staat. Een MRI-scan toont bijkomende aandoeningen zoals een ondiepe groeve, een beschadigde kniepees of kraakbeenletsels.

Heb je knieschijfluxaties of stijfheid in je knie door afwijkende knieschijfstand? Maak een afspraak bij Orthopedie Turnhout voor een correcte diagnose en persoonlijk behandeladvies.

We behandelen op maat. De chirurg bespreekt samen met jou welke aanpak het beste bij jouw klachten en de ernst van de afwijking past.

Conservatieve behandeling

Bij milde klachten kan kinesitherapie de spieren rondom de knieschijf versterken en de stabiliteit verbeteren. Bij patella alta zonder herhaalde luxaties kan een brace tijdelijke ondersteuning bieden. Bij patella baja staan rekoefeningen en mobilisatie door de kinesitherapeut centraal om het buigbereik te herstellen.

Operatieve behandeling

Bij patella alta met herhaalde knieschijfluxaties is een verplaatsing van de aanhechting van de kniepees naar beneden (distalisatie) de meest gerichte ingreep. Hierbij wordt het benige uitsteeksel waaraan de kniepees vastgehecht is iets verplaatst, zodat de knieschijf lager in de groeve komt te hangen en stabieler wordt. De ingreep wordt dikwijls gecombineerd met een reconstructie van de binnenste knieschijfband.

Bij patella baja is een chirurgische ingreep zelden nodig. Wanneer de stijfheid ernstig is en de kniepees sterk ingekort, kan een operatieve verlenging van de pees worden overwogen.

Na de operatie volgt een intensief kinesitherapie programma. Terugkeer naar sport is doorgaans mogelijk na vier tot negen maanden, afhankelijk van de gecombineerde ingrepen.

Bij correcte behandeling van patella alta — inclusief aanpak van alle aanwezige onderliggende factoren — is de prognose goed. Het risico op herhaalde luxaties neemt sterk af. Bij patella baja hangt de prognose af van de mate van verkorting van de kniepees en de duur van de stijfheid: vroege revalidatie na een knieoperatie is de beste preventie.

Patella alta en patella baja zijn aandoeningen van de knieschijfhoogte die tot uiteenlopende klachten leiden. Bij patella alta met herhaalde luxaties is een operatieve verplaatsing van de kniepeesinserties de aangewezen behandeling; bij patella baja staat intensieve kinesitherapie centraal. Een röntgenfoto in zijaanzicht is het uitgangsonderzoek voor de diagnose.

Dr. William Colyn, orthopedisch chirurg (knie-unit) — Orthopedie Turnhout · RIZIV 1-49509-65-480 · Laatst bijgewerkt: 31-07-2026