Patellofemorale instabiliteit treft vooral jonge, actieve mensen tussen tien en twintig jaar. Meisjes en vrouwen worden vaker getroffen dan jongens en mannen. Onderliggende factoren zoals een ondiepe groeve (trochlea) in het dijbeen, een hoog gelegen patella alta of X-benen verhogen het risico sterk.

Factoren die het risico verhogen:

• Een ondiepe groeve in het dijbeen waar de knieschijf in glijdt (trochleaire dysplasie)
• Een hoog gelegen knieschijf (patella alta)
• X-benen of een afwijkende stand van de knieschijf
• Laxiteit van de gewrichtsbanden
• Jonge leeftijd en vrouwelijk geslacht
• Eerder doorgemaakte knieschijfluxatie

Een eerste knieschijfluxatie veroorzaakt acute, hevige kniepijn met directe zwelling van het gewricht. De knieschijf is zichtbaar buiten haar normale positie of is al spontaan teruggekomen.

Klachten die optreden:

• Acute, ernstige pijn bij de luxatie, dikwijls aan de binnenzijde van de knie
• Snelle zwelling van de knie door bloed in het gewricht
• Een gevoel dat de knieschijf opzij of naar buiten schiet
• Na herstel: aanhoudende pijn, zwelling en een gevoel van onzekerheid in de knie
• Bij herhaalde luxaties: toenemende angst en vermijding van bewegingen

1. Anamnese (vraaggesprek)

De orthopedisch chirurg vraagt naar het moment van de luxatie, de manier waarop de knie bewoog, de mate van zwelling en een eventuele voorgeschiedenis van knieschijfproblemen. Herhaalde luxaties zijn een sterke aanwijzing voor een onderliggende factor.

2. Klinisch onderzoek

Bij het lichamelijk onderzoek controleert de arts de stand van de knieschijf, de beweeglijkheid en de spanning van de banden. Instabiliteitsgevoel bij het opzij bewegen van de knieschijf is een kenmerkende bevinding. De beenstand en de stand van de knieschijf worden eveneens beoordeeld.

3. Technische onderzoeken

Een röntgenfoto toont de stand van de knieschijf in haar groeve en sluit botfragmenten uit. Een MRI-scan toont de scheur van de binnenste knieschijfband en eventuele kraakbeenletsels die bij de luxatie zijn ontstaan. De MRI is essentieel om te bepalen of een operatie aangewezen is.

Heb je last van knieschijfluxaties of een gevoel van instabiliteit in je knie? Maak een afspraak bij Orthopedie Turnhout voor een correcte diagnose en persoonlijk behandeladvies.

We behandelen op maat. De keuze tussen conservatieve behandeling en een operatie hangt af van de aanwezigheid van uitlokkende factoren, het aantal luxaties en de leeftijd van de patiënt. De chirurg bespreekt dit samen met jou.

Conservatieve behandeling

Na een eerste luxatie wordt de knie tijdelijk geïmmobiliseerd en gestart met kinesitherapie om de spieren rondom de knieschijf te versterken. De behandeling richt zich op de heupspieren en de spieren aan de binnenzijde van het dijbeen. Bij jongeren zonder duidelijke uitlokkende factoren kan conservatieve behandeling volstaan na een eerste luxatie.

Operatieve behandeling

Bij herhaalde luxaties, bij een duidelijke uitlokkende factor of bij ernstige kraakbeenschade is een operatie aangewezen. De meest gebruikte ingreep is de reconstructie van de band aan de binnenzijde van de knieschijf, ook wel MPFL-reconstructie genoemd — de band die bij de luxatie is gescheurd. Via een kleine ingreep wordt de band hersteld of vervangen door een peestransplantaat, waardoor de knieschijf stabiel wordt gehouden.

Bij een uitlokkende factor zoals een te ondiepe groeve of een te hoog gelegen knieschijf kan een botingreep worden uitgevoerd om de positie en de geleiding van de knieschijf te verbeteren. Na de operatie volgt kinesitherapie om de spierkracht en stabiliteit te herstellen. Terugkeer naar sport is doorgaans mogelijk na vier tot zes maanden.

Na conservatieve behandeling is het risico op een nieuwe luxatie aanwezig, met name bij jongeren met onderliggende factoren. Na een operatieve reconstructie is de knie bij de meeste patiënten stabiel en keert het merendeel terug naar sportactiviteiten. Kraakbeenschade als gevolg van herhaalde luxaties kan op lange termijn klachten geven.

Patellofemorale instabiliteit is een aandoening waarbij de knieschijf uit haar groeve schiet, met acute pijn en hoog hervalrisico als gevolg. Bij onderliggende factoren of herhaalde luxaties is een operatieve reconstructie van de binnenste knieschijfband de aangewezen behandeling. Een MRI-scan en gerichte beoordeling van de anatomie zijn onmisbaar voor de behandelkeuze.

Dr. William Colyn, orthopedisch chirurg (knie-unit) — Orthopedie Turnhout · RIZIV 1-49509-65-480 · Laatst bijgewerkt: 31-07-2026