Spontane osteonecrose van de knie treft hoofdzakelijk vrouwen boven de vijfenzestig jaar, hoewel de aandoening ook bij jongere patiënten kan voorkomen. De exacte oorzaak is onbekend — vandaar de naam "spontaan". Mogelijke verklarende factoren zijn kleine stressfracturen in het bot bij verouderd botweefsel, een tijdelijke onderbreking van de bloedtoevoer en een reeds bestaande meniscusscheur die de druk op het bot verhoogt.

Factoren die het risico verhogen:

• Gevorderde leeftijd, met name na de zestig
• Vrouwelijk geslacht en overgewicht
• Osteoporose (botontkalking)
• Langdurig gebruik van corticosteroïden (cortisone)
• Een reeds bestaande meniscusscheur of meniscuschirurgie

De meest kenmerkende klacht van SONK is een plotse, ernstige pijn aan de binnenzijde van de knie, die dikwijls optreedt zonder duidelijk trauma. De pijn is in rust aanwezig en verergert bij belasting.

Typische klachten zijn:

• Plotse, hevige pijn aan de binnenzijde van de knie
• Pijn in rust en 's nachts
• Zwelling van de knie, soms vocht in het gewricht
• Moeite met steunen op de aangetaste knie
• Pijnlijke druk op het binnenste dijbeenknobbel

1. Anamnese (vraaggesprek)

De orthopedisch chirurg vraagt naar het plotse karakter van de pijn, de locatie, de aanwezigheid van nachtpijn en eerder doorgemaakte knieklachten of -operaties. Ook risicofactoren zoals langdurig gebruik van cortisone en osteoporose worden nagevraagd.

2. Klinisch onderzoek

Bij het lichamelijk onderzoek is er duidelijke drukpijn op het binnenste dijbeenknobbel. De knie kan gezwollen zijn. De beweeglijkheid is vaak beperkt door pijn. De arts beoordeelt ook de stand van de benen en controleert op aanwezigheid van vocht in het gewricht.

3. Technische onderzoeken

Een röntgenfoto van de knie is in het vroege stadium doorgaans normaal — dit is een belangrijk kenmerk van SONK en een reden waarom de diagnose soms vertraagd wordt gesteld. Een MRI-scan is het meest gevoelige onderzoek en toont al vroeg het aangetaste gebied van het bot. Dit laat toe om de omvang van de aangedane zone te beoordelen, wat de prognose en de behandeling bepaalt. Bij twijfel kan een botscan aanvullende informatie geven.

Heb je plotse, hevige kniepijn? Maak een afspraak bij Orthopedie Turnhout voor een correcte diagnose en persoonlijk behandeladvies.

We behandelen op maat. Niet iedereen heeft een operatie nodig. De chirurg bespreekt samen met jou welke aanpak het beste bij jouw klachten past.

Conservatieve behandeling

Bij een beperkt aangetast gebied en een intact kraakbeen is conservatieve behandeling de eerste stap. Het doel is de knie te ontlasten zodat het bot de kans krijgt te herstellen. Dit betekent tijdelijke activiteitenbeperking en lopen met krukken om de druk op de aangetaste zone te verminderen. Pijnstillers en ontstekingsremmers verlichten de pijn tijdens de herstelperiode. Kinesitherapie richt zich op het versterken van de spierkracht rondom de knie zonder het bot extra te belasten. Bij osteoporose wordt aanvullende behandeling voor de botsterkte opgestart. Controle-MRI volgt de evolutie. Bij een kleine aandoening kan herstel optreden na drie tot zes maanden.

Injecties

Bij aanhoudende pijn en vocht in het gewricht kunnen infiltraties tijdelijk verlichting bieden. Injecties met een ontstekingsremmer (cortisone) brengen de pijn snel tot rust. De orthopedist kan ook andere infiltraties overwegen bij gelijktijdig aanwezige artrose.

Operatieve behandeling

Als het aangetaste gebied groot is, het bot dreigt in te storten of de pijn onvoldoende reageert op conservatieve behandeling, is een operatie nodig.

Kanteloperatie van de knie (osteotomie): bij een groot aangetast gebied zonder ernstige artrose en bij jongere patiënten kan een correctie-ingreep waarbij bot wordt doorgezaagd (kanteloperatie) de druk verlichten door de knieas te corrigeren. Dit kan het kraakbeen beschermen en de noodzaak van een prothese uitstellen.

Knieprothese: bij ernstige botinstorting of gevorderde artrose is een knieprothese de meest betrouwbare oplossing. De aangetaste gewrichtsoppervlakken worden vervangen door een duurzaam implantaat. De meeste patiënten zijn na een knieprothese pijnvrij of hebben aanzienlijk minder pijn. Na de operatie start je snel met kinesitherapie. Autorijden is doorgaans mogelijk na zes tot acht weken.

De prognose van SONK hangt sterk af van de grootte van het aangetaste gebied en de aanwezigheid van bijkomende artrose. Bij kleine letsels bij oudere patiënten kan conservatieve behandeling leiden tot herstel, hoewel dit niet altijd voorspelbaar is. Bij grotere letsels is het risico op botinstorting en gevorderde artrose reëel. Een knieprothese geeft bij gevorderde SONK uitstekende resultaten.

Spontane osteonecrose van de knie is een ernstige maar behandelbare aandoening die plotse, hevige kniepijn veroorzaakt door botsterfte. Een MRI-scan is noodzakelijk voor een vroege diagnose. Bij een beperkte aandoening volstaat ontlasting; bij grote letsels of botinstorting is een correctie-ingreep of knieartrose-preventie aangepaste behandeling aangewezen.

Dr. William Colyn, orthopedisch chirurg (knie-unit) — Orthopedie Turnhout · RIZIV 1-49509-65-480 · Laatst bijgewerkt: 31-07-2026