Osteochondritis dissecans treft vooral actieve jongeren en jonge volwassenen, doorgaans tussen tien en twintig jaar. Jongens worden vaker getroffen dan meisjes. De exacte oorzaak is niet volledig bekend, maar herhaalde belasting en kleine ongevallen bij sport spelen een belangrijke rol. Bij volwassenen heeft OCD doorgaans een minder gunstige prognose dan bij kinderen en tieners, omdat het kraakbeen van jongeren een groter herstelvermogen heeft.

Factoren die het risico verhogen:

• Intensieve sportbeoefening op jonge leeftijd (voetbal, basketbal, turnen)
• Herhaalde belasting en kleine ongevallen van de knie
• Groeifase: de aandoening treedt vaker op wanneer het bot nog in groei is
• Mogelijk een erfelijke aanleg
• Gelijktijdig voorkomen van andere aandoeningen zoals artrose

OCD van de knie veroorzaakt doorgaans een diepe, vage pijn aan de binnenzijde van de knie die verergert bij belasting. In een vroeg stadium zijn de klachten soms vaag en moeilijk te lokaliseren.

Bij verdere evolutie kunnen de klachten uitgesproken worden:

• Pijn bij lopen, traplopen en sport, die verbetert in rust
• Zwelling van de knie na inspanning
• Een stijf gevoel, vooral na periodes van rust
• Een krakend of knarsend gevoel bij het bewegen
• Slotklachten of een blokkerend gevoel wanneer een los fragment bekneld raakt, vergelijkbaar met meniscusscheur
• Wegzakken van de knie bij een los fragment

1. Anamnese (vraaggesprek)

De orthopedisch chirurg vraagt naar de aard en locatie van de kniepijn, het sportgedrag, de leeftijd en de aanvang van de klachten. Slotklachten of een blokkerend gevoel zijn belangrijke signalen. Ook eerder doorgemaakte knieblessures of operaties worden nagevraagd.

2. Klinisch onderzoek

Bij het lichamelijk onderzoek beoordeelt de arts de stand van de benen, de zwelling van de knie en de beweeglijkheid. Drukgevoeligheid op het binnenste deel van het dijbeen bij een gebogen knie is een typisch bevinding bij OCD. De arts controleert ook of de knie blokkeert of instabiel aanvoelt.

3. Technische onderzoeken

Een röntgenfoto van de knie is het eerste onderzoek en toont het aangetaste gebied als een afgebakend botletsel. Een MRI-scan brengt het fragment gedetailleerd in beeld, toont de grootte en locatie en geeft informatie over of het kraakbeen en het bot eromheen intact zijn. Dit is cruciaal om de stabiliteit te beoordelen en de behandeling te bepalen. Bij jongeren toont de MRI ook of de groeischijven nog actief zijn, wat de kansen op spontaan herstel beïnvloedt.

Heb je pijn, zwelling of slotklachten in je knie? Maak een afspraak bij Orthopedie Turnhout voor een correcte diagnose en persoonlijk behandeladvies.

We behandelen op maat. Niet iedereen heeft een operatie nodig. De chirurg bespreekt samen met jou welke aanpak het beste bij jouw klachten past.

Conservatieve behandeling

Bij een stabiele OCD bij kinderen en tieners in de groeifase is conservatieve behandeling de eerste keuze, omdat het bot op jonge leeftijd nog goed kan herstellen. De behandeling bestaat uit het verminderen van de kniebelasting: sportactiviteiten worden tijdelijk stopgezet en zwaar fysiek werk wordt vermeden. Afhankelijk van de ernst kan een periode van gedeeltelijke ontlasting met krukken noodzakelijk zijn. Kinesitherapie richt zich op het versterken van de spieren rondom de knie zonder het gewricht te overbelasten. Controle-MRI's volgen het herstelproces. Bij gunstige evolutie treedt herstel op na drie tot zes maanden.

Operatieve behandeling

Als conservatieve behandeling onvoldoende helpt, het fragment onstabiel is of reeds losgekomen is, is een operatie noodzakelijk.

Kijkoperatie (artroscopie): Bij een onstabiel maar nog vastgehecht fragment kan de chirurg kleine boortunnels aanleggen in het aangetaste bot om de bloedtoevoer te stimuleren en de heling te bevorderen. In sommige gevallen wordt het fragment met kleine schroefjes of pinnen vastgezet zodat het kan ingroeien.

Bij een losliggend fragment zijn er twee opties. Als het fragment van goede kwaliteit is, probeert de chirurg het terug op zijn plaats te bevestigen. Is het te beschadigd of te klein, dan wordt het verwijderd en wordt het defect in het kraakbeen behandeld met een kraakbeenhersteloperatie. Bij grotere defecten kan een kraakbeentransplantatie overwogen worden.

Na de operatie start je met kinesitherapie om de spierkracht en beweeglijkheid te herstellen. Het herstel na een kijkoperatie duurt doorgaans drie tot zes maanden voor terugkeer naar sport, afhankelijk van de grootte van het defect en de gekozen techniek.

Bij kinderen en tieners in de groeifase herstelt OCD in de meeste gevallen goed met conservatieve behandeling. Bij volwassenen of bij grotere, onstabiele letsels is de prognose minder voorspelbaar en is een operatie vaker nodig. Na een succesvolle behandeling kan het merendeel van de patiënten terugkeren naar sport, hoewel dit een aanpassing van het sportgedrag kan vragen. Op langere termijn bestaat er een verhoogd risico op artrose in het aangetaste gewrichtsgedeelte, zeker bij grotere kraakbeendefecten.

Osteochondritis dissecans is een aandoening waarbij een stukje bot en kraakbeen in de knie zijn doorbloeding verliest en kan loslaten. Bij jongeren in de groeifase herstelt de aandoening vaak met rust en belastingsbeperking. Bij onstabiele of losliggende fragmenten is een kijkoperatie aangewezen. Een tijdige diagnose en aangepaste behandeling geven de beste kansen op volledig herstel.

Dr. William Colyn, orthopedisch chirurg (knie-unit) — Orthopedie Turnhout · RIZIV 1-49509-65-480 · Laatst bijgewerkt: 31-07-2026