Een enkeldistorsie is een van de meest voorkomende sportletsels en kan iedereen overkomen.

• ‍Sporters: vooral bij sporten met veel sprong- en draaibewegingen (zoals basketbal, voetbal of volleybal) loopt men vaak een verstuikte enkel op. Het dragen van slecht schoeisel of geen enkelbrace bij zwakke enkels verhoogt het risico.
• ‍Dagelijkse activiteiten: ook in het dagelijks leven kan een banale misstap volstaan om de enkel te verzwikken. Veel mensen verzwikken hun enkel bijvoorbeeld bij het wandelen op oneffen terrein of het van een stoepje afstappen.
• ‍Eerdere enkelletsels: wie al eens een enkeldistorsie heeft gehad, loopt meer kans om opnieuw door de enkel te zwikken doordat de enkelbanden wat verzwakt blijven.

Bij een enkeldistorsie treden kort na het verzwikken van de enkel de volgende symptomen op:

• ‍Pijn aan de buiten- of binnenzijde van de enkel: direct na het verzwikken ontstaat scherpe pijn aan de enkel (bij de enkelknobbel). Belasting of bewegen verergert de pijn.
• ‍Zwelling: de enkel zwelt snel op door een ontstekingsreactie. Binnen korte tijd voelt de enkel dik en gespannen aan.
• ‍Blauwe plek: vaak ontstaat er na een dag een blauwe plek rond of onder de enkel door het bloed dat uit de gescheurde ligamenten lekt.
• ‍Moeite met lopen: bij een licht verstuikte enkel kan men meestal nog wel beperkt stappen (manken). Bij een ernstige enkeldistorsie lukt steunen op de voet nauwelijks of niet door de pijn.

De arts zal bij een vermoeden van een enkeldistorsie vragen hoe het letsel is gebeurd en welke klachten je hebt. Vervolgens bekijkt hij de enkel: 

1. Anamnese: de arts vraagt of de enkel is omgeslagen en onder welke omstandigheden (sport, misstap). Ook peilt hij of je direct nog op de voet kon steunen en wat je al gedaan hebt (koelen, rusten) om de pijn te verlichten.

2. Klinisch onderzoek: de arts onderzoekt de enkel en let op zwelling, drukpijn en abnormale beweeglijkheid. Hij zal nagaan of er mogelijk sprake is van een botbreuk. Hierbij hanteert hij vaak de Ottawa Ankle Rules: bepaalde drukpunten op de enkel en voet worden gecontroleerd. Als deze drukpunten erg pijnlijk zijn of je niet op de voet kunt staan, bestaat het vermoeden van een botbreuk in plaats van een verstuikte enkel.

3. Beeldvorming: indien de arts een botbreuk vermoedt, zal hij een röntgenfoto laten maken om te zien of er daadwerkelijk sprake is van een gebroken enkel. Meestal toont de foto bij een zuivere enkeldistorsie geen afwijkingen of zuiver een ligamentaire avulsiefractuur.

Bij een enkeldistorsie is de behandeling in eerste instantie conservatief en gericht op vermindering van pijn en zwelling, gevolgd door revalidatie om de enkel weer sterk en stabiel te maken. Er wordt stapsgewijs aangepakt: 

Stap 1: Acute fase (eerste 2–3 dagen) – R.I.C.E.:

- Rust: stop direct met de activiteit en belast de voet zo min mogelijk. Gebruik krukken als lopen te veel pijn doet.
- Ice (koelen): koel de enkel zo snel mogelijk met ijs of een coldpack, telkens 15–20 minuten, meerdere keren per dag gedurende de eerste dagen. Leg geen ijs rechtstreeks op de huid (wikkel het in een doek).
- Compressie: leg een drukverband aan of draag een enkelbrace om verdere zwelling te beperken en de enkel steun te geven.
- Elevatie: houd de voet omhoog (bijv. op een kussen) zodat vocht kan wegtrekken en de zwelling afneemt. Eventueel kan een pijnstiller zoals paracetamol of een ontstekingsremmende zalf worden gebruikt voor pijnverlichting.

Als de enkel zeer pijnlijk is, kan tijdelijk een open gips worden aangelegd.

Als na die eerste fase de enkel nog te pijnlijk is en als de patiënt nog geen vertrouwen heeft om op de enkel te steunen, krijgt de patiënt soms een loopgips. Dit versnelt de revalidatie achteraf en het gips houdt de voet in een goede stand waardoor de Achillespees niet verkort.

Stap 2: Herstelfase – oefentherapie: na de acute fase, wanneer de ergste pijn en zwelling afgenomen zijn (meestal na 3–7 dagen), is het belangrijk om de enkel geleidelijk weer te bewegen. Probeer de enkel voorzichtig rond te bewegen binnen de pijngrenzen en ga licht wandelen indien mogelijk. Een kinesitherapeut kan gerichte oefeningen geven om de enkel te versterken en de stabiliteit terug te winnen (bijv. balanstraining en spierversterking). Zo verklein je de kans dat je opnieuw de enkel verzwikt.

Stap 3: Verder herstel – terugkeer naar activiteit: in de meeste gevallen geneest een enkeldistorsie volledig met bovenstaande maatregelen. Heel zelden, bij aanhoudende ernstige instabiliteit ondanks oefentherapie, wordt een operatieve ingreep overwogen om de gescheurde enkelbanden te herstellen – dit is echter bij de meeste verstuikte enkels niet nodig.

Een verstuikte enkel geneest doorgaans binnen enkele weken tot maanden, afhankelijk van de ernst. Bij een lichte enkeldistorsie kan men na circa twee weken weer normaal lopen en na 4–6 weken de meeste activiteiten hervatten. Bij een zwaardere enkelverstuiking kan het herstel enkele maanden duren voordat de volledige stabiliteit terug is. Het dragen van een enkelbrace kan nuttig zijn om de enkel extra te ondersteunen. De meeste mensen herstellen volledig na een enkeldistorsie, al is er een verhoogde gevoeligheid voor nieuwe enkelverzwikkingen. Een goede revalidatie en spierversterkende oefeningen verkleinen de kans op blijvende instabiliteit en chronische enkelklachten.

Een enkeldistorsie (verstuikte/verzwikte enkel) is een veelvoorkomende enkelblessure waarbij de enkelbanden uitrekken of scheuren door het omslaan van de voet. De klachten – pijn, zwelling en moeilijk kunnen lopen – zijn meestal tijdelijk. Met rust, koelen, steunverband en oefeningen herstelt een verstuikte enkel meestal volledig binnen enkele weken. Het is belangrijk de revalidatie serieus te nemen zodat de enkel weer sterk wordt en herhaalde verzwikte enkels in de toekomst voorkomen worden.