Polscysten zijn vrij algemeen en kunnen bij iedereen voorkomen, maar komen vaker voor bij:

• Bij jonge volwassenen tussen 20 en 40 jaar, vooral vrouwen.
• Na overbelasting of blessure: soms ontstaat een polscyste na herhaalde belasting (zoals bij gymnasten) of na een polstrauma. De relatie is niet altijd duidelijk.
• Patiënten met artrose of slijtage in de pols: degeneratieve veranderingen kunnen een polscyste veroorzaken doordat er gemakkelijk vocht uit het gewricht naar buiten puilt.
• Zonder duidelijke oorzaak: vaak is er geen directe aanleiding en ontwikkelt een verder gezonde persoon een ganglion cyste toevallig.

Een polscyste valt op als een zichtbare of voelbare bult bij de pols:

• Zichtbare zwelling: meestal een gladde, ronde bult onder de huid, variërend van enkele millimeters tot enkele centimeters. Op de handrug is hij vaak het duidelijkst te zien.
• Pijn of gevoeligheid: veel polscysten doen geen pijn. Maar als de cyste drukt op omliggende structuren (bijvoorbeeld op een pees of zenuw) kan er een zeurend pijngevoel of tintelingen ontstaan. Pijn neemt soms toe bij bewegen van de pols.
• Variërende grootte: de bult kan in grootte fluctueren. Soms is de cyste op de pols ’s ochtends klein en wordt hij tijdens activiteiten groter, of juist andersom. Hij kan ook spontaan verdwijnen en later weer terugkomen.
• Bewegingsbeperking: een grote ganglioncyste kan de polsbeweging wat beperken of een strak gevoel geven bij maximaal buigen of strekken.
• Kleur en consistentie: de huid over de polscyste ziet er normaal uit. De zwelling voelt meestal elastisch of stevig aan, niet hard als bot.

• Anamnese of vraaggesprek: de arts vraagt naar je werkzaamheden, hobby’s en wanneer de polscyste klachten veroorzaakt. Het patroon (variërend in grootte en de locatie van de polscyste) is kenmerkend.
• Lichamelijk onderzoek: de arts bekijkt en palpeert de zwelling. Typisch voor een polscyste is dat hij verschuifbaar is en een beetje doorschemert. Vaak wordt er een test met een lampje gedaan (transilluminatie: de arts schijnt met een lamp door de bult); bij een ganglioncyste schijnt het licht vaak door het met vocht gevulde blaasje heen.
• Aanvullend onderzoek: Een echografie kan de diagnose bevestigen. Op een echo ziet de arts een met vloeistof gevulde holte en kan hij zien of de cyste uitgaat van een gewricht of peesschede. Ook kan een echo helpen om andere oorzaken (zoals een tumor of abces) uit te sluiten. Een MRI-scan is zelden nodig, maar bij twijfel over de aard van de zwelling kan een MRI-scan gedetailleerd beeld geven. In de meeste gevallen is dit niet nodig omdat een ganglion een typisch beeld geeft op echo en klinisch onderzoek.
• Punctie als diagnostiek: soms prikt de arts met een naald in de zwelling om wat vocht op te zuigen. Het heldere, geleiachtige vocht bevestigt de diagnose ganglion. Bovendien kan door het leegzuigen de zwelling (tijdelijk) weggaan.

Een polscyste is onschuldig en hoeft alleen behandeld te worden als je er last van hebt of als hij cosmetisch storend is.

• Stap 1: Afwachten
  In veel gevallen wordt aanvankelijk een afwachtend beleid gevoerd. De cyste kan spontaan kleiner worden of verdwijnen, vooral als je de pols wat ontziet. Omdat een polscyste geen kwaad kan, is het veilig om het verloop even aan te kijken. Wel kan het helpen om overbelasting te vermijden als de zwelling pijnlijk is.
• Stap 2: Punctie (leegzuigen)
  Als de cyste veel last geeft (pijn of beperking) kan de arts deze op de raadpleging aanprikken met een naald en het vocht eruit zuigen. Soms wordt er daarna een beetje corticosteroïd ingebracht om de kans op terugkeer te verkleinen. Na punctie verdwijnt de bult direct, maar in 50-70% van de gevallen komt de cyste in de pols binnen enkele maanden terug doordat het ganglionzakje zich weer vult.
• Stap 3: Operatie
  Bij aanhoudende klachten of als de polscyste telkens terugkeert en hinder geeft, kan chirurgische verwijdering worden overwogen. Dit gebeurt onder lokale verdoving of onder regionale anesthesie. De chirurg maakt een kleine snede en haalt het ganglion inclusief het steeltje dat naar het gewricht loopt weg. Na de operatie draag je meestal een tijdje een polsverband of spalk. Het littekentje is klein.
• Stap 4: Na de behandeling
  ‍Of je nu een punctie of operatie hebt gehad, belangrijk is om de pols geleidelijk weer te gaan gebruiken. Fysiotherapie is meestal niet noodzakelijk, maar soms krijg je oefeningen om de pols weer soepel te maken als je ‘m lang ontzien hebt.

Een polscyste is goedaardig en heeft op lange termijn geen schadelijke gevolgen. Vaak is het grootste ongemak de mogelijke terugkeer ervan. Na een punctie is er een aanzienlijke kans dat het ganglion terugkomt, waarna eventueel alsnog geopereerd kan worden. Na een operatie is de kans op terugkeer kleiner (ongeveer 5-10%). De polsfunctie herstelt doorgaans volledig na verwijdering, en eventuele pijnklachten verdwijnen zodra de cyste weg is. Sommige mensen houden een tijdje wat stijfheid na de ingreep, maar met licht polsgebruik verdwijnt dat weer.

Een polscyste, of ganglion cyste, is een veelvoorkomende zwelling aan de pols die in de meeste gevallen onschuldig en pijnvrij is. Behandeling is meestal niet nodig. Mocht de cyste toch hinderlijk zijn, dan zijn er eenvoudige opties zoals een punctie of een kleine operatie om deze te verwijderen. De vooruitzichten zijn goed: je kunt je pols nadien weer normaal gebruiken en de klacht verdwijnt vaak helemaal. In het algemeen geldt dat gerust afwachten vaak de eerste keuze is bij een polscyste, aangezien spontane genezing regelmatig voorkomt.