Pilonfracturen komen relatief zelden voor, meestal bij:

‍Hoog-energetische ongevallen (jonge volwassenen): bijvoorbeeld verkeersslachtoffers, val van hoogte of zware sportongevallen. Mannen zijn iets vaker slachtoffer van een pilonfractuur door hun frequente deelname aan risicovolle activiteiten.

‍Oudere personen met osteoporose: bij mensen met broze botten kan een pilonfractuur soms al optreden bij een matig zware val, hoewel dit uitzonderlijk is.

Een pilonfractuur geeft vergelijkbare klachten als een gewone enkelbreuk, maar vaak ernstiger:

‍Hevige pijn rond de enkel: direct na het ongeval is er felle pijn aan de enkel en het onderste deel van het scheenbeen. De pijn verergert bij beweging of aanraking.

‍Ernstige zwelling: enkel en onderbeen zwellen snel en fors op. Soms ontstaan er blaren op de huid door de extreme zwelling (fractuurblaren).

‍Standafwijking: bij een verplaatste breuk kan de enkel duidelijk misstaan. Het onderbeen kan verkort lijken. Als er een open wond is en botfragmenten zichtbaar zijn, spreekt men van een open fractuur.

‍Niet kunnen staan: het is onmogelijk om gewicht op de geblesseerde enkel te zetten of te lopen bij een tibiaplafondfractuur.

De diagnose pilonfractuur wordt gesteld op basis van:

1. Anamnese (vraaggesprek):
De arts bevraagt het ongevalsmechanisme. Verder wordt bevraagd of steunname na het ongeval nog mogelijk was.

2. Lichamelijk onderzoek:De arts onderzoekt de enkel en het onderbeen. Hij kijkt na of er sprake is van een afwijkende stand, open wonden en of de bloedcirculatie en zenuwen in de voet intact zijn.

3. Beeldvorming:
Er worden röntgenfoto’s van de enkel gemaakt. Hierop is de pilonfractuur meestal goed te zien, inclusief eventuele versplintering in het gewricht. Vaak laat de arts een CT-scan maken om de details van de botbreuk en gewrichtsschade in beeld te brengen. Dit is belangrijk om de operatieve behandeling goed te kunnen plannen.

De behandeling van een pilonfractuur is complex en verloopt vaak in fasen:

‍Stap 1: Eerste stabilisatie: direct na het ongeval wordt de enkel gestabiliseerd. Als de enkel verkeerd staat, zal de arts die voorzichtig rechtzetten (repositie). Vaak wordt een tijdelijke externe fixateur (uitwendig frame met pinnen) geplaatst om de botdelen op hun plaats te houden en de weke delen rond de enkel tot rust te laten komen.

‍Stap 2: Operatie: zodra de zwelling voldoende is afgenomen (meestal na 1 à 2 weken) volgt de definitieve operatie. De orthopedisch chirurg opent de enkelregio en reconstrueert de gebroken botstukken van het scheenbeen. Deze worden vastgezet met platen en schroeven (osteosynthese). Ook een eventueel gebroken kuitbeen wordt tijdens de operatie vastgezet.

‍Stap 3: Nabehandeling en revalidatie: na de operatie krijgt u een gips of spalk en moet het been hoog gehouden worden. Vaak mag u gedurende 6–12 weken niet of slechts gedeeltelijk op het been steunen (volgens advies van de arts). Een pilonfractuur vereist een langdurige revalidatie. Een kinesitherapeut begeleidt u met oefeningen om de enkel weer soepel te krijgen en de beenspieren te versterken zodra dit mogelijk is.

Een pilonfractuur is een ernstige enkelbreuk die trager herstelt dan een gewone enkelbreuk. Het duurt vaak meerdere maanden voordat het bot genezen is en de enkel weer volledig belast mag worden. Ondanks een goede behandeling ontstaat er geregeld blijvende enkelstijfheid of pijn door kraakbeenbeschadiging (posttraumatische artrose). In sommige gevallen is later een tweede operatie nodig, bijvoorbeeld om het enkelgewricht vast te zetten als de pijn door slijtage te ernstig wordt. Toch kunnen de meeste patiënten met een pilonfractuur na revalidatie weer redelijk functioneren: ze kunnen meestal weer normaal stappen en lichtere activiteiten uitvoeren. Zwaar fysiek werk of intensieve sport kan echter blijvend beperkt zijn.

Een pilonfractuur is een complexe breuk in het enkelgewricht die gespecialiseerde behandeling vereist. Meestal is een operatie met platen en schroeven nodig (vaak na een fase van tijdelijke fixatie met een externe fixateur). Een goede revalidatie is cruciaal voor een optimaal resultaat. Ondanks de ernst van deze breuk is het in veel gevallen mogelijk om nadien weer te kunnen stappen en dagelijkse taken te hervatten, al blijft zwaar belasten van de enkel soms moeilijk.