Overbelastingsletsels komen voor bij:

• Mensen die repeterend werk doen: denk aan kantoormedewerkers die de hele dag typen (pols- en vingeroverbelasting), kappers die voortdurend een schaar hanteren of fabrieksarbeiders aan de lopende band. Deze groep ontwikkelt vaak RSI-klachten.
• Sporters met intensief polsgebruik: bijvoorbeeld tennisspelers, turners, golfers of gewichtheffers. Bij hen zie je overbelasting van polspezen en banden, zoals polstendinitis of instabiliteit.
• Muzikanten: violisten en pianisten belasten pols en vingers langdurig en kunnen peesontstekingen krijgen.
• Huishoudelijk of verzorgend werk: bijvoorbeeld poetsen, wringen of langdurig tillen van kinderen kan leiden tot een overbelasting van de duim of pols (zoals een moederspols, een vorm van de Quervain).
• Personen met een eerdere polsaandoening: als je al lichte instabiliteit of slijtage hebt, raak je sneller overbelast bij gebruik.

Overbelastingsletsels in hand en pols geven uiteenlopende klachten, afhankelijk van de structuur die overbelast is:

• Pijn: meestal een zeurende pijn die geleidelijk begint en verergert bij verdere belasting. De pijn zit vaak ter hoogte van de aangedane pees of spier; bij een muisarm bijvoorbeeld rond de onderarm en pols, bij overbelasting van de duim rond de duimbasis.
• Zwelling en warmte: rond een ontstoken pees (tendinitis) kan een lokale zwelling of warmte optreden. De pols kan dikker aanvoelen na veel gebruik.
• Krachtverlies: door pijn en irritatie vermindert de grijpkracht. Iets zwaars optillen of langdurig knijpen lukt minder goed.
• Tintelingen of doofheid: als zenuwen geïrriteerd raken (bijvoorbeeld nervus medianus bij overbelasting pols) kun je tijdelijke tintelingen in vingers krijgen.
• Knappende pees: bij een triggerfinger voel je de vinger haperen of schieten bij het buigen en strekken, door een verdikking van de pees en het omliggende peesschedeweefsel.

De klachten spelen typisch op tijdens of na herhaalde activiteiten en verbeteren in rust. In een vroeg stadium verdwijnen de symptomen weer na rust, maar bij aanhoudende overbelasting van de pols kunnen ze continu aanwezig zijn.

Diagnose van een overbelastingsletsel gebeurt vooral op basis van het verhaal en onderzoek:

• Anamnese of vraaggesprek: de arts vraagt naar je werkzaamheden, hobby’s en welke bewegingen pijn uitlokken. Het patroon (pijn die opkomt bij herhaling en verdwijnt in rust) is kenmerkend.
• Klinisch onderzoek: hierbij wordt gevoeld op de pijnlijke plekken. Soms is er drukpijn over een pees (bijv. aan de duimzijde bij vermoeden van De Quervain tendinitis). De arts test ook de pols- en vingerbewegingen: bepaalde testen, zoals de test van Finkelstein (duim in de vuist buigen en pols naar de pinkzijde buigen), lokken pijn uit bij een overbelasting van specifieke pezen.
• Echo of MRI: meestal niet direct nodig, maar bij twijfel kan een echografie ontstoken peesscheden of verdikkingen laten zien. MRI kan gebruikt worden om weefselschade uit te sluiten, maar bij typische RSI-klachten is dit zelden nodig.
• Uitsluiten van andere oorzaken: de arts let erop dat de klachten niet door een onderliggende ziekte (zoals reuma) komen. Bloedonderzoek kan soms worden gedaan om ontstekingswaarden of reumafactoren te controleren als er aanwijzingen zijn voor iets anders dan overbelasting.

De kern van de behandeling is het wegnemen of verminderen van de uitlokkende overbelasting:

• Stap 1: Rust en aanpassingen.
  Je krijgt het advies de belastende handeling te minderen of tijdelijk te staken. Ergonomische aanpassingen op het werk kunnen helpen (bijvoorbeeld een ander toetsenbord of polssteun bij computerwerk om overbelasting van de pols te verminderen). Ook houdingsaanpassingen en korte pauzes tijdens repetitief werk zijn belangrijk. Koelen (ijsapplicatie) direct na activiteit helpt tegen pijn en zwelling.
• Stap 2: Kinesitherapie en oefeningen.
  Een kinesist of ergotherapeut kan gerichte oefeningen geven om de belastbaarheid te verhogen en pezen soepel te houden. Rek- en strekoefeningen voor de onderarmspieren, en krachtopbouw zodra de ergste pijn weg is, helpen om herhaling te voorkomen. Je leert ook op een juiste manier bewegen (bijvoorbeeld tillen met rechte polsen) om overbelastingsletsels te voorkomen.
• Stap 3: Medicatie en cortisone-injecties. Tegen pijn en ontsteking kunnen NSAID’s (zoals ibuprofen of diclofenac) of paracetamol gebruikt worden. Als een bepaalde peesschede erg ontstoken is, kan de arts een injectie met corticosteroïden toedienen op die plek (bijvoorbeeld bij een triggerfinger of bij Quervain). Dit neemt de zwelling lokaal af en geeft vaak vlot verlichting, maar men probeert injecties te beperken vanwege mogelijke bijwerkingen op de pees zelf.
• Stap 4: Operatie. In hardnekkige gevallen waarin conservatieve maatregelen geen baat hebben en de klachten ernstig belemmerend blijven, kan een operatieve ingreep overwogen worden. Voorbeelden zijn het losmaken van een peesschede (zoals bij een triggerfinger of bij de ziekte van Quervain) om ruimte te geven. Ook bij chronisch carpaletunnelsyndroom door overbelasting kan een operatie nodig zijn. Deze ingrepen worden pas overwogen als duidelijk is dat rust en therapie onvoldoende helpen.

Overbelastingsletsels genezen doorgaans goed zodra de uitlokkende factor is verminderd. Veel mensen merken binnen enkele weken verbetering als ze rust nemen en oefeningen doen. Het herstel kan echter langer duren als je erg lang bent doorgegaan met de overbelasting voordat je ingreep – sommige chronische RSI-klachten vergen maanden om volledig te verdwijnen. Belangrijk is dat je blijvend let op een gezonde werkhouding en voldoende pauzes, om terugkeer van klachten te voorkomen. Na behandeling kun je meestal je werk en sport weer hervatten, zij het soms met enige aanpassingen in frequentie of techniek. De vooruitzichten zijn dus gunstig, mits je de pols en hand de kans geeft om te herstellen en in de toekomst overmatige overbelasting vermijdt.

Overbelastingsletsels bij repetitief werk of sport zijn vaak te voorkomen en te behandelen door tijdig in te grijpen. Luister naar je lichaam: pijn en vermoeidheid in hand of pols zijn signalen om rust te nemen. Met aanpassingen op de werkplek, gedoseerde rust en oefentherapie verdwijnen de meeste klachten. Zo kun je blijven werken en sporten zonder blijvende schade aan hand of pols op te lopen.