Een avulsieletsel kan bij iedereen voorkomen, maar meestal zie je het:

• Sporters: Bij contactsporten of sporten met bal of hoge snelheid (zoals voetbal, basketbal) komen avulsieletsels vaker voor, bijvoorbeeld aan vingers (peesavulsie door een bal op de vinger).
• Ongevallen: Mensen die een val of verkeersongeval meemaken kunnen door de grote krachten een avulsieletsel oplopen (bv. een botfragment dat losgetrokken wordt).
• Jongeren: Jonge, actieve mensen hebben iets vaker avulsieletsels door sport en activiteiten. Hun pezen en spieren zijn sterk, waardoor bij een trauma eerder een botpunt afscheurt dan dat de pees scheurt.
• Ouderen: Bij ouderen kunnen botten iets zwakker zijn; een plotse trekkracht kan dan sneller een stukje bot losrekken (avulsiefractuur).

Typische symptomen van een avulsieletsel zijn:

• Acute pijn: Direct tijdens het trauma voel je scherpe pijn op de plek van het letsel. De pijn blijft aanhouden na het afscheuren.
• Zwelling en blauwe plek: Het getroffen gebied zwelt snel op. Vaak ontstaat er binnen de eerste dag een blauwe plek door de inwendige bloeding.
• Functieverlies: Je merkt direct dat je iets niet meer kunt zoals ervoor. Bij een peesavulsie in de vinger kun je die vinger niet meer actief bewegen (bijvoorbeeld niet meer strekken of buigen). Bij een groter botfragment kan een gewricht instabiel aanvoelen.
• Afwijkende stand: Soms staat het lichaamsdeel in een vreemde stand. Bijvoorbeeld bij een avulsiefractuur kan een botstukje verplaatst zijn, de vinger uit de kom geluxeerd zijn, of bij een peesavulsie hangt een vingerkootje door.
• Drukpijn: Het aanraken of bewegen van het gebied doet veel pijn, vooral op de plek waar het weefsel is afgescheurd.

De arts zal een avulsieletsel vaststellen via:

• Anamnese: De arts vraagt wat er precies is gebeurd en wat je voelde. Een duidelijke knap of het direct niet meer kunnen bewegen van een vinger na een trauma wijst op een avulsieletsel.
• Klinisch onderzoek: Het getroffen lichaamsdeel wordt onderzocht. De arts bekijkt of er een abnormale stand is en test welke beweging niet meer lukt. Ook wordt voorzichtig gevoeld waar de pijn het ergst is.
• Beeldvorming: Bij verdenking op een avulsieletsel wordt bijna altijd een röntgenfoto gemaakt om te zien of er een stukje bot is mee losgekomen (avulsiefractuur). Op de foto kan men een los botfragment zien. Is er geen botstukje, maar vermoedt de arts een afgescheurde pees of band, dan kan een echografie of MRI-scan nodig zijn om het weefselletsel in beeld te brengen.

De behandeling van een avulsieletsel hangt af van welk weefsel is afgescheurd en hoe ernstig het is. Vaak wordt stapsgewijs behandeld:

• Stap 1: Conservatieve behandeling (immobilisatie en rust). Bij kleinere avulsieletsels of als het botfragment niet verplaatst is, wordt eerst voor een niet-operatieve aanpak gekozen:
  
  • Immobilisatie: Het aangedane deel krijgt rust, meestal met een spalk of gips. Dit zorgt ervoor dat het afgescheurde bot of weefsel kan terughechten. Bijvoorbeeld, een mallet vinger wordt ~6-8 weken gespalkt in gestrekte positie zodat de pees op het bot kan genezen.
  • Koelen en hooghouden: Direct na het letsel helpt ijs (in een doek gewikkeld) tegen de zwelling. Hou het getroffen gebied hoog om zwelling te verminderen.
  • Pijnstilling: Gebruik zo nodig pijnstillers zoals paracetamol of een ontstekingsremmer (NSAID) om de pijn onder controle te houden.
  • Kinesitherapie: Zodra de eerste genezing is ingezet, kan beweging onder begeleiding langzaam hervat worden om stijfheid te voorkomen. Een kinesist geeft oefeningen om kracht en beweging terug te krijgen zonder het genezende weefsel te overbelasten.
• Stap 2: Operatieve ingreep. Als het avulsieletsel ernstiger is – bijvoorbeeld een groot botfragment dat verplaatst is of een pees die helemaal is afgescheurd – dan is een operatie vaak de beste optie:
  
  • Repositie en fixatie: De chirurg plaatst het losgeschoten botfragment terug op zijn plek en zet het vast met een pin of schroef. Dit gebeurt vaak bij een avulsiefractuur in bijvoorbeeld de hand of pols wanneer het stukje bot anders niet goed zal vastgroeien.
  • Hechten van pees of band: Bij een afgescheurde pees (zonder groot botfragment) zal de chirurg de pees weer vasthechten aan het bot. Soms wordt hiervoor een botankertje of speciale hechtdraad gebruikt om de pees op de oorspronkelijke plek te bevestigen.
  • Na de operatie: Het gebied wordt in gips of een spalk gezet om de gehechte structuren rust te geven. Hierna volgt revalidatie met oefentherapie om de functie terug te krijgen.
• Stap 3: Nabehandeling en revalidatie. Of de behandeling nu conservatief of operatief was, een goede revalidatie is cruciaal:
  
  • Geleidelijke oefentherapie: Een handtherapeut of kinesist begeleidt je bij oefeningen om de beweging en kracht te herstellen zodra dit veilig kan.
  • Voorkomen van stijfheid: Door littekenvorming kan na een avulsieletsel stijfheid ontstaan. Daarom is het belangrijk om binnen de pijngrenzen vroeg te beginnen met lichte bewegingsoefeningen.
  • Controle: Regelmatige controleafspraken bij de arts om te beoordelen of het bot weer goed vastgroeit of de pees stevig geneest. Zo nodig wordt aanvullende beeldvorming gedaan om de genezing te evalueren.

De vooruitzichten bij een avulsieletsel zijn over het algemeen goed, mits het letsel op tijd herkend en correct behandeld wordt. Kleine avulsiefracturen of peesavulsies die goed geïmmobiliseerd worden, genezen meestal binnen enkele weken tot maanden. Je krijgt de functie van het gewricht of de vinger dan grotendeels terug. Bij ernstigere avulsieletsels (grote botstukken of volledig afgescheurde pezen) kan het herstel langer duren, vooral als een operatie nodig was. Na de behandeling kan in sommige gevallen een lichte bewegingsbeperking of krachtsverlies achterblijven. Vroege revalidatie helpt om de soepelheid en kracht zoveel mogelijk te herstellen. Belangrijk: als een avulsieletsel niet herkend wordt en onbehandeld blijft, kan het leiden tot blijvende instabiliteit of functieverlies in het gewricht.

Een avulsieletsel betekent dat een stukje bot, een pees of een gewrichtsband is losgerukt door een plots trauma. Het is belangrijk om zo’n letsel snel te herkennen en te laten nakijken door een arts. Met de juiste behandeling – variërend van rust en een spalk tot een operatieve vastzetting – kunnen de meeste avulsieletsels goed genezen. Dankzij gerichte revalidatie krijg je nadien doorgaans de normale functie van je hand of pols weer grotendeels terug, zodat je dagelijkse activiteiten weer veilig kunt hervatten.